Προγραμματισμοί-απολογισμοί

ΕΚΘΕΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2010

“Η ΤΕΧΝΗ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ”


Χαρακτηριστικά:
Τίτλος Θέματος: “Η ΤΕΧΝΗ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ”
Εμπλεκόμενα μέλη της σχολικής κοινότητας: Αν και έγιναν προσπάθειες να συμμετάσχουν όσο το δυνατόν περισσότερα τμήματα και εκπαιδευτικοί. στο project ενεπλάκησαν εν τέλει μόνον οι μαθητές του ΣΤ1 τμήματος του 8ου Δημοτικού Σχολείου Ρεθύμνου και οι δύο υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί. 
Γνωστικά αντικείμενα: Αισθητική αγωγή - Ιστορία της τέχνης
Χρόνος εφαρμογής: Ιανουάριος-Ιούνιος 2010

Εφαρμογή : Το εκπαιδευτικό μας σύστημα χρειάζεται σε όλες τις βαθμίδες ένα απλό μάθημα ιστορίας της τέχνης. Ανακαλύψαμε ότι μόνον τέσσερις από τους είκοσι δύο εκπαιδευτικούς και τρία από τα διακόσια έντεκα παιδιά του σχολείου μας ήξεραν τι είναι ο “Μεγάλος Ερωτικός”. Ξεκινήσαμε αυτό το πρόγραμμα με γνώμονα την πεποίθηση ότι δεν μπορεί να νοηθεί σύγχρονος άνθρωπος με βασική εκπαίδευση που να μην γνωρίζει -έστω επιφανειακά- ορισμένα από τα θεμελιώδη έργα τέχνης. Δεν μπορούμε να φανταστούμε απόφοιτο της βασικής εκπαίδευσης που να μην ξέρει την ένατη συμφωνία του Μπετόβεν και να μην μπορεί να σιγομουρουρίσει τον ύμνο της χαράς, να μην έχει ποτέ του δει την Γκερνίκα του Πικάσο ή να μην έχει διαβάσει τους Άθλιους του Ουγκώ. Αδυνατούμε να συλλάβουμε την εικόνα ενός σύγχρονου ανθρώπου που θεωρεί καλλιτέχνες τα ανθρώπινα προϊόντα της πολιτιστικής βιομηχανίας (βιομηχανίας του θεάματος όπως την αποκαλούμε συνήθως) και αγνοεί τον Μάλερ, τον Μπρύκνερ, τον Χατζηδάκι, τον Μπρακ, τον Γκαουντί.
Προσπαθώντας να δημιουργήσουμε ένα πρόγραμμα από το μηδέν και ένα θελκτικό περιβάλλον εργασίας, μπορέσαμε να παρουσιάσουμε μόνον επτά (από τα δώδεκα προγραμματισμένα) έργα τέχνης, τους αντίστοιχους δημιουργούς και τρία καλλιτεχνικά κινήματα. Τα έργα ήταν τα εξής:
01 Η ένατη συμφωνία του Beethoven (Γενάρης 2010)
02 Τα παραμύθια του Χόφφμανν (Φλεβάρης 2010)
03 Η Γκερνίκα ου Πικάσο (Φλεβάρης 2010)
04 Το χρονικό μιας Πολιτείας (Μάρτης 2010)
05 Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι (Μάρτης 2010)
06 Οι αστοί του Καλαί (Μάης 2010)
07 Ο Μεγάλος Δικτάτορας (Ιούνης 2010)
Κάθε έργο προσεγγίστηκε στα εξής στάδια: παρουσίαση του έργου, συζήτηση, βιογραφία του δημιουργού, διήγηση ιστοριών ή και μύθων σχετικών με το έργο, εργαστήριο (λεπτομέρειες μπορεί να δει κανείς στην ιστοσελίδα του προγράμματος στο http://sites.google.com/site/8dimrethartinschool). Χρησιμοποιήθηκαν δύο (συνεχόμενα) δίωρα ευέλικτης ζώνης ανά έργο και χρησιμοποιήθηκαν η βιβλιοθήκη, το εργαστή
ριο υπολογιστών, η αυλή (για το εργαστήριο γλυπτικής απ' όπου και οι φωτογραφίες των έργων) και η τάξη.
Οι μαθητές ανταποκρίθηκαν μάλλον αρνητικά στην αρχή, αλλά άλλαξαν εν μέρει στάση στον βαθμό που το πρόγραμμα ενσωματωνόταν σταδιακά στην σχολική ρουτίνα. Σημειώνουμε εδώ την διήγηση μαθητή, που αν και μάλλον αδιάφορος προς το πρόγραμμα, μας ανέφερε ότι σε συνομιλία με φίλο του από άλλο σχολείο κοκορευόταν για τα πράγματα που “εμείς κάνουμε στην τάξη μας”.

Αποτίμηση : Στόχος του προγράμματος ήταν από την αρχή η επαφή των παιδιών με μεγάλα έργα τέχνης. Η γνωριμία των μαθητών με αυτά τα έργα αποσκοπούσε σε τρία βασικά πράγματα: α) την γνώση των έργων και την άσκηση του αισθητικού κριτηρίου β) την κατανόηση της τέχνης σαν ανθρώπινης κατασκευής του κόσμου και τρόπου εξήγησής του και γ) την άσκηση της κριτικής ικανότητας, η οποία -σύμφωνα με τον Καντ και (εν μέρει) τον Χέγκελ συναρτάται με την αισθητική διάσταση του ανθρώπου (η τρίτη κριτική του Καντ -η κριτική της κριτικής ικανότητας- είναι κατ' ουσίαν η αισθητική του). Θα ήταν βέβαια ανόητο να ισχυρισθούμε ότι πετύχαμε αυτούς τους στόχους. Θα ήταν υπερβολικό ακόμα και να αφήσουμε να εννοηθεί ότι το πρόγραμμα πέτυχε τους πιο ήπιους στόχους του, όπως το να κινήσει το ενδιαφέρον των παιδιών για την τέχνη, ή να τα συναρπάσει με την μεγαλοσύνη των έργων. Δυστυχώς όλα αυτά χρειάζονται χρόνο, τριβή και άσκηση. Αυτό που καταφέραμε με το πρόγραμμά μας είναι να εκκινήσουμε μια μακροχρόνια διαδικασία, η οποία μπορεί παρεμπιπτόντως να οδηγήσει σε όλα τα προηγούμενα και -εν τέλει- στην αισθητική καλλιέργεια των μαθητών μας.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο θεωρούμε ότι σημείο-κλειδί στην εξέλιξη του προγράμματος είναι η συνέχισή του και η διαχρονική εμμονή στους στόχους του. Με αυτή την λογική, αποφασίσαμε να συνεχίσουμε το πρόγραμμα και του χρόνου, με σκοπό την καλύτερη αξιολόγησή του και -γιατί όχι- την πιθανή ενσωμάτωσή του στο αναλυτικό πρόγραμμα (ενδεχόμενο που θα αποτελούσε την πραγματικά καινοτόμο διάσταση της προσπάθειας).

Δεν πρέπει να αγνοούμε τις δυσκολίες: Την αδιαφορία των συναδέλφων εκπαιδευτικών κατ' αρχήν προς το αντικείμενο (η αισθητική αλλά και η γενικότερη μόρφωση -με την έννοια της υποκειμενικής πρόσκτησης της κουλτούρας- των ίδιων των δασκάλων είναι κάτι το οποίο θα πρέπει να συζητήσουμε σύντομα) αλλά και προς την ιδέα της δραστηριοποίησης για κάτι ξένο προς το στενά οριζόμενο ως περιεχόμενο του αναλυτικού προγράμματος. Την στρέβλωση της έννοιας της τέχνης στην συνείδηση των μαθητών λόγω της νεοελληνικής στάσης που -γενικά- την εξισώνει με τα προϊόντα της διασκέδασης. Την έλλειψη διδακτικού χρόνου και των απαραίτητων μέσων.

Ανάπτυξη και ένταξη στη σχολική ζωή:  Λαμβάνοντας υπόψιν τις παραπάνω δυσκολίες, δεν θα πρέπει να απορήσει κανείς αν, εδώ, δηλώσουμε πως η διάχυση της δραστηριότητας στο σχολείο ήταν ελάχιστη (πολύ μικρότερη από τις προσδοκίες μας). Αν και συνάδελφοι ενδιαφέρθηκαν στην αρχή της χρονιάς και δήλωσαν πως θα συμμετάσχουν σε κάποιες -τουλάχιστον- από τις δραστηριότητες του προγράμματος, έβρισκαν συνεχώς προφάσεις για να αποφύγουν να το κάνουν. Οι μαθητές του πρώτου τμήματος της έκτης, από την άλλη πλευρά, αν και άρχισαν λίγο ανόρεχτα το πρόγραμμα, συμμετείχαν στην συνέχεια με όλο και αυξανόμενη ένταση, με αποτέλεσμα να γίνει μία από τις πιο αγαπημένες τους δραστηριότητες.

Όσον αφορά τις υποδομές, του χρόνου θα πρέπει να αλλάξουμε μερικά πράγματα: Όσα τμήματα κι αν συμμετάσχουν στο πρόγραμμα, θα προσπαθήσουμε να έχουμε μόνιμες υποδομές (αίθουσα ακρόασης και προβολής τουλάχιστον), ώστε η αλλαγή περιβάλλοντος να δίνει κίνητρο στα παιδιά και, παράλληλα, να εξασφαλίζεται η καλύτερη δυνατή τεχνική κάλυψη του προγράμματος.


Αναφέραμε και προηγούμενα, και θα το υποστηρίξουμε με όλη μας την δύναμη, ότι για να έχει νόημα το πρόγραμμα, θα πρέπει να συνεχισθεί και την επόμενη σχολική χρονιά. Σκοπεύουμε να το επεκτείνουμε. Κι αν αυτό δεν είναι εφικτό στο σχολείο που θα υπηρετούμε (ο παράγοντας του διδακτικού προσωπικού είναι απρόβλεπτος), σκοπεύουμε να ζητήσουμε την συμμετοχή άλλων συναδέλφων από το Δίκτυο και, υπερνικώντας τα προβλήματα απόστασης και συγχρονισμού, να το απλώσουμε σε άλλα σχολεία, ανεξάρτητα περιοχής.


Οι υπεύθυνοι του προγράμματος

Χριστίνα Παπαδοπούλου

Γιάννης Ανδριόπουλος





Ċ
Γιάννης Ανδριόπουλος,
5 Ιουλ 2010, 11:27 μ.μ.
Comments