Καλλιτεχνικά κινήματα

Ρομαντισμός

αναρτήθηκε στις 1 Φεβ 2010, 10:04 π.μ. από το χρήστη 8ο Δημοτικό Σχολείο Ρεθύμνου   [ ενημερώθηκε 1 Φεβ 2010, 10:07 π.μ. ]

O Ρομαντισμός αποτελεί καλλιτεχνικό κίνημα που αναπτύχθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα στη Δυτική Ευρώπη. Αναπτύχθηκε αρχικά στη Μεγάλη Βρετανία και τη Γερμανία, για να εξαπλωθεί αργότερα κυρίως στη Γαλλία και την Ισπανία. Καταρχήν αποτέλεσε λογοτεχνικό ρεύμα, ωστόσο επεκτάθηκε τόσο στις εικαστικές τέχνες όσο και στη μουσική.
Ακολούθησε ιστορικά την περίοδο του διαφωτισμού και αντιτάχθηκε στην αριστροκρατία της εποχής. Συνδέθηκε μάλιστα ισχυρά, με τις ιδέες του Ζαν Ζακ Ρουσσώ. Κύριο χαρακτηριστικό του ρομαντισμού αποτελεί η έμφαση στην πρόκληση ισχυρής συγκίνησης μέσω της τέχνης καθώς και η μεγαλύτερη ελευθερία στη φόρμα, σε σχέση με τις περισσότερο κλασικές αντιλήψεις. Στον ρομαντισμό, κυρίαρχο στοιχείο είναι το συναίσθημα αντί της λογικής.


Ρομαντική μουσική
Ιστορία της κλασικής μουσικής
Μεσαιωνική μουσική     (6ος αιώνας – 1500)
Αναγεννησιακή μουσική     (1500 – 1600)
Μπαρόκ μουσική     (1600 – 1750)
Κλασική περίοδος     (1730 – 1830)
Ρομαντική μουσική     (1815 – 1910)
Σύγχρονη εποχή     (1910 – σήμερα)

Ρομαντική ονομάζεται η μουσική που ανήκει στο ευρύτερο πνευματικό κίνημα που εμφανίστηκε στο τέλος του 18ου αιώνα στη Γερμανία και διαδόθηκε κατά τις πρώτες δεκαετίες του 19ου στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από έντονες αναφορές σχετικά με την ελευθερία του ανθρώπου, την παιδεία του, την σχέση του με τη φύση αλλά και τον άνθρωπο. Κυριαρχεί μία τάση απελευθέρωσης των συναισθημάτων που δεν υπήρχε στις προηγούμενες εποχές και οι καλλιτέχνες εκφράζουν τον πόνο, την αγάπη, την χαρά χωρίς να αισθάνονται την ανάγκη να τα καλύψουν.

Έκτωρ Μπερλιόζ
Αυτές όλες οι τάσεις ήταν φυσικό να επηρεάσουν την τέχνη στο σύνολό της και φυσικά και τη μουσική που από την πλευρά της εκφράζει όλες αυτές τις επιθυμίες και τα αισθήματα με νέες τεχνικές όπως:
    * Αλλοιωμένες συγχορδίες
    * Συνεχείς μετατροπίες (αλλαγές τονικών κέντρων - κλιμάκων)
    * Πληθωρικότητα στη μελωδική έκφραση
    * Πλούσιες σε ηχοχρώματα ενορχηστρώσεις και πολυπληθείς ορχήστρες
Οι παρτιτούρες των ρομαντικών είναι γεμάτες σημειώσεις σχετικά με την εκτέλεση του έργου έτσι ώστε να μην αφήνουν μεγάλο περιθώριο αυτοσχεδιασμού ενώ ένα είδος που αναπτύσσεται έντονα στην περίοδο αυτή είναι η "Προγραμματική Μουσική". Σε αντίθεση με την "Απόλυτη Μουσική" που στηρίζεται στην καθαρή έμπνευση, η προγραμματική μουσική προσπαθεί να απεικονίσει παραστάσεις ή συναισθήματα χρησιμοποιώντας τα εκφραστικά μέσα που προσφέρουν τα μουσικά όργανα, όπως αντίστοιχα χρησιμοποιούν οι ζωγράφοι τα χρώματα.

Σημαντικά γεγονότα της εποχής είναι και η ανάπτυξη της τεχνικής της ενορχήστρωσης και οι βελτιώσεις και αλλαγές στην όπερα.

Κυριότεροι εκπρόσωποι
Πολλοί είναι οι σημαντικοί συνθέτες που άφησαν αξιόλογο έργο:
    * Ρίχαρντ Βάγκνερ (1813-1883) Γερμανός
    * Τζουζέπε Βέρντι (1813-1901) Ιταλός
    * Λουίτζι Κερουμπίνι (1760-1842) Ιταλός
    * Νικολό Παγκανίνι
    * Μούτσιο Κλεμέντι (1752-1832) Ιταλός
    * Ρουτζέρο Λεονκαβάλο (1857-1919) Ιταλός
    * Φραντς Λιστ (1811-1886) Ούγγρος
    * Γκούσταβ Μάλερ (1860-1911) Αυστριακός
    * Φέλιξ Μέντελσον-Μπαρτόλντυ (1805-1847) Γερμανός
    * Έκτωρ Μπερλιόζ (1803-1869) Γάλλος
    * Ζωρζ Μπιζέ (1838-1857) Γάλλος
    * Γιοχάνες Μπραμς (1833-1897) Γερμανός
    * Γκαετάνο Ντονιτσέτι (1797-1848) Ιταλός
    * Νικολό Παγκανίνι (1782-1840) Ιταλός
    * Τζάκομο Πουτσίνι (1858-1924) Ιταλός
    * Καμίγ Σαιν-Σανς (1835-1921) Γάλλος
    * Φρεντερίκ Σοπέν (1810-1849) Πολωνός
    * Ρόμπερτ Σούμαν (1810-1856) Γερμανός
    * Φραντς φον Σουπέ (1819-1859) Αυστριακός
    * Γιόχαν Στράους (1825-1899) Αυστριακός
    * Καρλ Τσέρνυ (1791-1857) Αυστριακός
    * Σεζάρ Φρανκ (1822-1890) Γάλλος
    * Γκαμπριέλ Φωρέ (1845-1924) Γάλλος
    * Πιότρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι (1840-1893) Ρώσος
    * Λούντβιχ Βαν Μπετόβεν

Οι Εθνικές Σχολές στην Ευρώπη
Με τον όρο Εθνικές Σχολές, εννούμε την τάση των συνθετών της εποχής, να χρησιμοποιούν στη μουσική τους στοιχεία της παραδοσιακής μουσικής των χωρών τους, χωρίς όμως να αποφεύγουν να δανείζονται στοιχεία και από τη δύση, ακολουθώντας τα μοτίβα της Κλασικής Ευρωπαϊκής Μουσικής.
Μια από τις πιο σημαντικές Σχολές είναι η Ρωσική που ξεκινά από το 1836 όπου ανεβαίνει στην Αγία Πετρούπολη το έργο του Μιχαήλ Ιβάνοβιτς Γκλίνκα (1804-1857) "Μια ζωή για τον Τσάρο", που σημαδεύει το ξεκίνημα της έντεχνης μουσικής στη Ρωσία.
Τα αχνάρια του ακολουθούν αρκετοί Ρώσοι συνθέτες, ενώ είναι πολύ γνωστή μια ομάδα από πέντε Ρώσους συνθέτες:
    * Σέζαρ Αντόνοβιτς Κούι (1835-1918)
    * Μοντέστ Πέτροβιτς Μουσόργκσκυ (1839-1881)
    * Μίλυ Αλεξέγιεβιτς Μπαλακίρεφ (1837-1910)
    * Αλεξάντερ Μποροντίν (1833-1887)
    * Νικολάι Αντρέγιεβιτς Ρίμσκυ-Κόρσακωφ (1844-1908)

Άλλες σημαντικές Εθνικές Σχολές και οι εκπρόσωποί τους ήταν:
    * της Νορβηγίας με τον Έντβαρντ Γκρηγκ (1843-1907)
    * της Φινλανδίας με τον Γιαν Σιμπέλιους (1865-1957)
    * της Τσεχοσλοβακίας με τον Μπέντριχ Σμέτανα (1824-1884), τον Αντονίν Ντβόρζακ (1840-1904) και τον Λέος Γιάνατσεκ (1854-1928)
    * της Ρουμανίας με τον Ζωρζ Ενέσκου (1881-1955)

Κλασικισμός

αναρτήθηκε στις 24 Ιαν 2010, 11:07 π.μ. από το χρήστη 8ο Δημοτικό Σχολείο Ρεθύμνου   [ ενημερώθηκε 25 Ιαν 2010, 12:44 μ.μ. ]

Ο κλασικισμός είναι ένα καλλιτεχνικό ρεύμα που γνώρισε μεγάλη άνθιση κατά τον 17ο αιώνα. Εκφράστηκε σε όλες τις μορφές της τέχνης: την αρχιτεκτονική, τη μουσική, τη ζωγραφική και τη λογοτεχνία. Αντικατέστησε το μπαρόκ και έδωσε τη θέση του στον ρομαντισμό πριν γνωρίσει μία νέα άνθηση με τον νεοκλασικισμό.

Λογοτεχνία

Ο κλασικισμός επηρέασε κυρίως την Γαλλία. Ο πρώτος σκοπός αυτού του ρεύματος είναι να δημιουργήσει αρμονία ανάμεσα στα κείμενα και στα γραπτά. Εκείνη την εποχή οι συγγραφείς έπρεπε να ανταποκρίνονται σε αυστηρούς κανόνες, καθώς ότι ο κλασικισμός έφτασε στο απόγειό του κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Λουδοβίκου ΙΔ΄, του "Βασιλιά-Ήλιου", και αυτή η λογοτεχνία έχει ως απώτερο στόχο να δοξάσει τη βασιλεία και τον βασιλιά τον ίδιο. Έτσι συναντά κανείς το πρότυπο ενός σωστού και τίμιου ανθρώπου, όπως ακριβώς θα παρουσιαζόταν στην βασιλική αυλή. Πρέπει η κλασική λογοτεχνία να διατηρήσει τον ρεαλισμό και να μην περιέχει τίποτε το φανταστικό ή το μη ρεαλιστικό. Μια στροφή προς τα κείμενα της αρχαιότητας (αρχαιοελληνικά,ρωμαϊκά) λαμβάνει χώρα στην κλασική λογοτεχνία και κυρίως στη θεατρική λογοτεχνία.

Πρότυπα

    * Ο Αριστοτέλης. Η Ποιητική του επηρέασε σε μεγαλο βαθμό τον κλασικισμό.
    * Θέματα παρμένα από την Βίβλο και πιο πολύ από τη ζωή του Χριστού χρησιμεύουν ως πηγή έμπνευσης στους καλλιτέχνες.
    * Η αρχαία ιστορία είναι κυρίαρχο θέμα στις τραγωδίες.
    * Οι ελληνικοί και ρωμαϊκοί μύθοι.

Θέατρο

Το θέατρο επανέρχεται στη μόδα, μετά από μια παρακμή από το τέλος του 16ου αιώνα. Το κλασικό θέατρο θα πρέπει να ανταποκρίνεται, όπως και η λογοτεχνία, σε συγκεκριμένους κανόνες, να μπορεί να τραβήξει την προσοχή του θεατή και να κατέχει ομαλή πλοκή (η ίντριγκα μπορεί να είναι πιθανή).

Αυτοί οι κανόνες σκόπευαν στο να μην κουράζουν τους θεατές με αχρείαστες λεπτομέρειες, όπως ο τόπος ή η χρονολογία, και έτσι να αφήνουν τον θεατή να συγκεντρωθεί στην πλοκή. Επίσης δεν θα έπρεπε να υπάρχουν σοκαριστικές σκηνές και σκηνές βίας. Οποιεσδήποτε τέτοιες σκηνές (αυτοκτονία, θάνατος) θα έπρεπε να συμβαίνουν έξω από την σκηνή.

Κωμωδία

Η κωμωδία του Μολιέρου ήταν η επικρατέστερη της εποχής. Σύμφωνα με τον Μολιέρο, η κωμωδία προσπαθεί να
βελτιώσει τα πταίσματα των ανθρώπων διασκεδάζοντας τους ταυτόχρονα. Έτσι ο Μολιέρος επιτίθεται στα μειονεκτήματα των ανθρώπων, όπως η απιστία, η υποκρισία και η τσιγκουνιά.

Τα χαρακτηριστικά της κλασικής κωμωδίας είναι

    * Η δράση διαδραματίζεται στο παρόν, σε μια αστική οικογένεια
    * Διακρίνεται σε τρία ή πέντε πράξεις
    * Γλώσσα σχεδόν προφορική
    * Έντονο κωμικό στοιχείο
    * Πρόσωπα εμπνευσμένα από την ιταλική Κομέντια ντελ άρτε (Comedia dell' Arte)

Μουσική

Κλασική εποχή της μουσικής

Με τον όρο κλασική εποχή της μουσικής αναφερόμαστε στην κλασική περίοδο της Δυτικής μουσικής, η οποία ξεκίνησε περίπου το 1750 και τερματίστηκε μεταξύ του 1810 και 1830. Η κλασική εποχή ακολούθησε την Μπαρόκ περίοδο και προηγήθηκε του ρομαντισμού. Αποτέλεσε την περίοδο κατά την οποία ξεχώρισαν οι μορφές πολύ σημαντικών συνθετών, όπως του Ιωσήφ Χάυδν, του Μότσαρτ και του Μπετόβεν. Επιπλέον μπορεί να ενταχθεί σε μια γενικότερη πολιτιστική αλλαγή που συντελέστηκε από τα μέσα του 18ου αιώνα, έχοντας ως σημαντική επιρροή τις ιδέες του Διαφωτισμού, με αποτέλεσμα την δημιουργία εξαιρετικών μουσικών επιτευγμάτων.

Η περίοδος του Μπαρόκ συνδέθηκε με την άνοδο του απολυταρχισμού στην Ευρώπη αλλά και με μια σταδιακή αναθεώρηση των παραδοσιακών ιδεών και αξιών. Ήδη από τον 17ο αιώνα οικοδομήθηκε μια νέα κοσμοαντίληψη περισσότερο ορθολογική και μηχανιστική, που θεμελιώθηκε από τον Καρτέσιο, τον Λοκ και τον Νεύτωνα. Η πνευματική αυτή επανάσταση αποτέλεσε και την βάση του πολιτιστικού κλίματος μέσα στο οποίο γεννήθηκε και ο Διαφωτισμός. Όπως ο Διαφωτισμός έτσι και ολόκληρη η καλλιτεχνική παραγωγή του 17ου και 18ου αιώνα αντανακλά ένα θαυμασμό για τον κλασικό κόσμο και οι δημιουργοί μιμούνται τα κλασικά πρότυπα.

Στο γεγονός αυτό, σημαντική συμβολή έχουν και οι αρχαιολογικές αποστολές που πολλαπλασιάζονται και οδηγούν σε σημαντικές ανακαλύψεις στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Αίγυπτο. Την περιόδο του κλασικισμού, το Λονδίνο και το Παρίσι αποτελούν σημαντικά αστικά κέντρα με έντονο καλλιτεχνικό στοιχείο. Στην Γερμανία και την Ιταλία υπάρχουν αρκετές μικρότερες πόλεις με αξιοσημείωτη καλλιτεχνική δραστηριότητα ενώ στην Αυστρία, η Βιέννη μετατρέπεται σε τόπο συγκέντρωσης ευγενών και καλλιτεχνών από ολόκληρη την Ευρώπη. Στη Βιέννη πραγματοποιήθηκε η ανάμειξη όλων των διαφορετικών εθνικών χαρακτηριστικών στην τέχνη.

Στα μέσα του 18ου αιώνα, έχει διαμορφωθεί πλήρως ένα νέο ρεύμα στην αρχιτεκτονική, τη μουσική και γενικά τις τέχνες. Η διαύγεια και καθαρότητα είναι βασικά γνωρίσματα του νέου αυτού ύφους. Η απλότητα, η ευθύτητα και η συνοχή, αποτελούν βασικές αρχές της νέας αισθητικής, η οποία αξίωνε την κατάργηση περιττών διακοσμητικών στοιχείων επιζητώντας μια περισσότερη φυσική και άμεση έκφραση.

Η κλασική μουσική χαρακτηρίζεται γενικά από μια ομοφωνική μουσική γραφή κατά την οποία κυριαρχεί μια βασική μελωδία ενώ τα υπόλοιπα συνοδευτικά μέρη υποστηρίζουν την μελωδία αυτή. Το ύφος αυτό ήταν σε πλήρη αντίθεση με την πολυφωνική και αντιστικτική δομή της προκλασικής ή μπαρόκ μουσικής. Επιπλέον το κλασικό ύφος εισάγει μια μελωδική και αρμονική περιοδικότητα. Το μουσικό κείμενο χωρίζεται τις περισσότερες φορές σε σύντομες περιόδους ή φράσεις ενώ οι αρμονίες εναλλάσονται με βραδύτερο ρυθμό. Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό της κλασικής μουσικής είναι η εναλλαγή συναισθημάτων και διάθεσης, κάτι που δεν παρατηρείται στην μπαρόκ μουσική όπου ένα μουσικό κομμάτι εκφράζει από την αρχή ως το τέλος του μια συγκεκριμένη συναισθηματική κατάσταση.


Μουσικά είδη: Όπερα, Κωμική όπερα

Η ακμή της όπερας και ειδικότερα της αποκαλούμενης κωμικής όπερας είναι βασικό γνώρισμα της κλασικής περιόδου στη μουσική. Το είδος αυτό εμφανίστηκε ως opera buffa στην Ιταλία, opera comique στη Γαλλία, opera ballad στην Αγγλία ή ακόμα ως Singspiel, παρεμφερές είδος που αναπτύχθηκε στη Γερμανία. Η παράδοση της "σοβαρής" όπερας συνεχίστηκε κυρίως στην Ιταλία και την Γαλλία (opera seria ή tragedie lyrique αντίστοιχα). Το ιταλικό μουσικό θέατρο ήταν γενικότερα χώρος μουσικών καινοτομιών και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση του κλασικού ύφους. Τα έργα διέθεταν συνήθως ηθικοπλαστικό χαρακτήρα ενώ αντιπροσωπευτικός συνθέτης ήταν ο Alessandro Scarlatti.

Η γαλλική κωμική όπερα αποτέλεσε ουσιαστικά μείξη της ιταλικής opera buffa με το παραδοσιακό γαλλικό είδος vaudeville, λαϊκοί σκοποί που παίζονταν σε παρισινές γιορτές. Οι σκοποί αυτοί αντικαταστήθηκαν από άριες (ariettes). Μια από τις πιο γνωστές κωμικές όπερες με σημαντική επιτυχία ήταν η Le devin du village (ελλ. μφ. Ο μάντης του χωριού) του Ρουσσώ.

Αντίστοιχα με ότι συνέβαινε στην ηπειρωτική Ευρώπη, στην Αγγλία αναπτύχθηκε το είδος της opera ballad που περιλάμβανε γνωστούς λαϊκούς σκοπούς (ballads δηλαδή μπαλάντες). Ένα από τα πιο δημοφιλή δείγματα αυτού του είδους ήταν η Όπερα του Ζητιάνου του Christopher Pepusch.

Στον χώρο της όπερας, σημαντική μορφή αποτέλεσε και ο συνθέτης Christoph Willibald Gluck, ο οποίος καθιέρωσε ένα νέο τύπο όπερας, συνδέοντας τα χαρακτηριστικά της ιταλικής και της γαλλικής. Ο Gluck απλοποίησε σε μεγάλο βαθμό την μουσική δομή της όπερας ενώ εξάλειψε και την κατάχρηση των φωνητικών καλλωπισμών, οι οποίοι χαρακτήριζαν τις άριες τις εποχής με βασικό σκοπό η μουσική να υπηρετεί την ποίηση της όπερας. Σημαντικότερο ίσως έργο του Gluck αποτέλεσε η όπερα Ιφιγένεια εν Ταύροις (1779).

Οργανική μουσική

Η οργανική μουσική της κλασικής περιόδου ξεχωρίζει για την εμφάνιση της αισθητικής του Empfindsamer Stil, που σημαίνει Ευαίσθητο ύφος. Το "είδος" αυτό χαρακτηρίζεται από έντονο συναισθηματισμό και εκπροσωπείται κατά κύριο λόγο από τους Carl Philipp Emanuel Bach και Wilhelm Friedemann Bach (γιοί του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ). Η μουσική γραφή αυτής της αισθητικής είναι περισσότερη εκκεντρική με εκπλήξεις στην ανάπτυξη του μουσικού κειμένου και ασύμμετρες μουσικές φράσεις. Το Empfindsamer Stil έφτασε στην ακμή του περίπου τη δεκαετία του 1760.

Μουσικά όργανα
Τα βασικά όργανα που κυριαρχούν στην μουσική της κλασικής περιόδου είναι:

    * το πιάνο (pianoforte), που σταδιακά αντικαθιστά το προγενέστερο κλειδοκύμβαλο
    * το βαρύτονο (baryton), μπάσο έγχορδο όργανο που παιζόταν με δοξάρι
    * το κλαρινέτο, που βρίσκει θέση μέσα στην ορχήστρα και αποκτά αξιόλογο ρεπερτόριο
    * το φυσικό κόρνο, χάλκινο πνευστό

Αρκετά όργανα υπέστησαν τροποποιήσεις κατά την κλασική περίοδο. Για παράδειγμα, το "κλασικό" κόρνο διέφερε σημαντικά από το μπαρόκ κόρνο καθώς ενσωμάτωνε και τη δυνατότητα αλλαγής τονικότητας, χάρη σε επινόηση του κατασκευαστή Michael Leichnamshneider. Επιπλέον στο κλαρινέτο, διάφορες παραλλαγές του έκαναν την εμφάνισή τους, όπως το βαρύτερο τονικά κόρνο di bassetto, από τα αγαπημένα όργανα του Μότσαρτ.

Αξίζει να σημειωθεί ακόμα ότι η κλασική περίοδος χαρακτηρίστηκε και από την εμφάνιση της αποκαλούμενης Harmonie, ενός συνόλου πνευστών οργάνων που περιλάμβανε μέχρι δώδεκα όργανα, κυρίως χάλκινα πνευστά αλλά και κλαρινέτα, όμποε ή φαγκότα. Αρκετοί συνθέτες αξιοποίησαν τέτοιου είδους σύνολα, τα οποία ήταν ιδαίτερα δημοφιλή.

Κλασική Ορχήστρα

Στην κλασική μουσική εμφανίστηκαν αλλαγές στα όργανα που χρησιμοποιούνταν, γεγονός που οδήγησε και σε αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο αυτά συνδυάζονταν. Στις ορχήστρες της κλασικής περιόδου παύει η κυριαρχία των βιολιών ενώ καθιερώνονται και επιμέρους ομάδες τους (πρώτα ή δεύτερα βιολιά). Διευρύνεται η χρήση των πνευστών μέσα στις ορχήστρες, κυρίως σε ότι αφορά τα όμποε και τα κόρνα, χωρίς να αποκλείεται όμως και η χρήση κλαρινέτων και χάλκινων γενικά πνευστών. Σπανιότερα, οι κλασικοί συνθέτες εμπλούτιζαν την ορχήστρα με όργανα όπως τα κύμβαλα, το τρίγωνο ή η γκραν κάσα. Στο σύνολο της η κλασική ορχήστρα διακρίνεται από περισσότερα όργανα, είναι πιο ευέλικτη με εναλλαγές οργάνων ενώ διαθέτει και δυνατότερο ήχο γεγονός που συνδυάζεται και με την εμφάνιση δημόσιων συναυλιών σε μεγαλύτερους χώρους.

Σημαντικοί κλασικοί συνθέτες

    * Ιωσήφ Χάυδν (1732-1809)
    * Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ (1756-1791)
    * Λούντβιχ βαν Μπετόβεν (1770-1827)
    * Αντρέα Λουκέσι (Andrea Luchesi) (1741-1801)
    * Franhois-Joseph Gossec (1734-1829)
    * Christoph Willibald Gluck (1714-1787)
    * Muzio Clementi (1752-1832)
    * Luigi Boccherini (1743-1805)
    * Johann Christian Bach (1735-1782)
    * Carl Philipp Emanuel Bach (1714-1788)
    * Wilhelm Friedemann Bach (1710-1784)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

    * Ελληνική ιστοσελίδα για την κλασική μουσική

Βιβλιογραφία

    * Martin Dönike: Pathos, Ausdruck und Bewegung. Zur Ästhetik des Weimarer Klassizismus 1796–1806, de Gruyter, Berlin 2005, ISBN 3-11-018237-8, Rezension von Reinhard Wegner online
    * R. Toman: Klassizismus und Romantik. Architektur-Skulptur-Malerei-Zeichnung. Könemann im Tandem-Verlag, 2006, ISBN 3833114304.
    * Helmut Pfotenhauer, Klassizismus als Anfang der Moderne? Überlegungen zu Karl Philipp Moritz und seiner Ornamenttheorie
    * Klassizistische Werke im Museumsportal Schleswig-Holstein
    * Klassizistische Architektur im Südwesten Deutschlands unter badischewanderungen.de
    * Sonja Steiner-Welz, Bauwerke in Deutschland Klassizismus, Neo-klassizismus, illustriert von Sonja Steiner-Welz, Mannheim 2007

ΠΗΓΗ: ΒΙΚΙΠΕΔΙΑ

1-2 of 2